Naučnici su otkrili tragove radioaktivne zvezdane prašine u dubokim slojevima antarktičkog leda, što je omogućilo uspostavljanje direktne veze između Zemlje i ostataka drevnih eksplozija zvezda. Ovo otkriće se fokusira na izuzetno redak izotop gvožđa-60, koji se prenosi kroz svemir česticama međuzvezdane prašine. Nalazi sugerišu da je materijal iz obližnje eksplozije supernove ostao zarobljen unutar „Lokalnog međuzvezdanog oblaka“, područja gasa i prašine kroz koje naš Sunčev sistem prolazi.
Istraživači, predvođeni Dominikom Kolom sa Instituta za fiziku jonskih snopova i istraživanje materijala, analizirali su uzorke leda starosti između 40.000 i 80.000 godina. U studiji objavljenoj u časopisu „Physical Review Letters“, tim je uspeo da identifikuje atome gvožđa-60 zarobljene u ledu. Ovaj izotop, koji je ranije pronalažen u drevnim morskim sedimentima, sada nudi precizniji i „svežiji“ zapis o međuzvezdanom materijalu koji je stigao na našu planetu.
Za potrebe istraživanja, naučnici su prikupili i obradili više od 300 kilograma antarktičkog leda. Uzorci su otopljeni i podvrgnuti složenim hemijskim procesima, a zatim analizirani putem akceleratorske masene spektrometrije, koja omogućava identifikaciju ekstremno retkih izotopa. Ova tehnika je omogućila timu da izoluje tragove gvožđa-60 sa izuzetnom tačnošću. Kako je Kol napomenuo, „tragali smo za pojedinačnim atomima radioaktivnog izotopa 60Fe“, koji predstavlja otisak prsta eksplodiranih zvezda.
Naučnici veruju da se radioaktivni materijal kondenzovao u mikroskopska zrna prašine nakon zvezdane eksplozije i putovao kroz međuzvezdani prostor, a neke čestice su na kraju dospele do Zemlje. Ovo otkriće nadovezuje se na prethodno istraživanje iz 2019. godine, kada su članovi istog tima prvi put primetili gvožđe-60 u svežem antarktičkom snegu, ali su tada bili nesigurni u vezi sa njegovim poreklom.
Poređujući uzorke svežeg snega sa starijim slojevima leda, istraživači su primetili razlike u koncentraciji gvožđa-60. Stariji uzorci su sadržali manje količine izotopa, što sugeriše da je tokom tog perioda manje međuzvezdane prašine stizalo do Zemlje. Ova promena se dogodila u relativno kratkom astrofizičkom vremenskom okviru, što ukazuje na lokalno poreklo izotopa povezanog sa međuzvezdanim okruženjem.
Istraživači ističu da ova studija nudi jedinstvenu priliku za istraživanje porekla međuzvezdanih oblaka koji okružuju Sunčev sistem. Podaci do kojih su došli potvrđuju vezu između „Lokalnog oblaka“ i aktivnosti drevnih supernova. „To znači da su oblaci koji okružuju Sunčev sistem povezani sa eksplozijom zvezde“, navodi Kol, dodajući da je ovo prvi put da se može istražiti tačno poreklo tih oblaka.
Procenjuje se da je Sunčev sistem ušao u ovu oblast pre 40.000 do 124.000 godina. Tim planira da ispita još starije uzorke leda kako bi preciznije utvrdio trenutak kada je međuzvezdana prašina počela da stigne na Zemlju. Ovo istraživanje će omogućiti bolje razumevanje nedavne istorije našeg galaktičkog komšiluka.
U zaključku, otkriće gvožđa-60 u antarktičkom ledu predstavlja značajan korak napred u astrofizici i razumevanju našeg mesta u svemiru. Ova istraživanja mogu otvoriti nova pitanja o poreklu materijala koji čini našu planetu i njenu interakciju sa širim kosmičkim okruženjem.
