Prema istoričarima, Smederevo je nekada bilo jedan od tri najvažnija grada u Evropi, zajedno sa Rimom i Istanbulom. Prvi pisani pomen ovog grada datira iz 1019. godine, kada je car Vasilije Vizantijski spomenuo Smederevo u svojoj povelji. Nakon toga, Smederevo se ponovo pominje 1381. godine u povelji kneza Lazara.
Gradnja Smederevske tvrđave započela je 1428. godine, kada je podignut Mali grad, rezidencija despota Đurđa Brankovića, koja je obuhvatala biblioteku i kovnicu novca. Izgradnja Malog grada trajala je samo dve godine, a najreprezentativniji deo bio je Velika sala za prijeme, ukrašena sa tri gotičke i jednom romaničkom biforom. Godine 1439. izgrađen je i Veliki grad, zajedno sa još 19 kula i bedema.
Smederevo se može pohvaliti time da je imalo dvorskog kompozitora, Kir Stefana Srbina, koji je u 15. veku komponovao dela u maniru srednjovekovne vizantijske i crkvene muzike, skoro 200 godina pre drugih evropskih dvora. U šestovekovnoj istoriji, Smederevska tvrđava, nekadašnja prestonica Srbije, krije mnoge tajne, uključujući jedan od retkih dokaza o starom srpskom kalendaru koji se koristio do 19. veka.
Despot Đurađ Branković, koji je bio jedan od najbogatijih ljudi svog vremena, značajno je doprineo razvoju Smedereva. Srbija je bila jedan od vodećih proizvođača srebra i zlata u Evropi, a rudnici Novog Brda su godišnje proizvodili oko 25% zlata i 50% srebra u Evropi. Dvorska riznica, smeštena u Malom gradu, čuvala je blago koje se i danas može videti kroz ostatke srednjevekovnog toaleta i okrugli otvor od opeke na podu dvorske palate.
Osim blaga, Smederevo je imalo i najvredniju srednjovekovnu vladarsku biblioteku u Srbiji. Đurađ Branković sakupljao je rukopise koji su čuvani u dvorskoj kapeli, a pretpostavlja se da je tu bilo oko 100 rukopisnih i štampanih knjiga. Iako je despot Đurađ umro pre pada Smedereva 1459. godine, turci su porodici Branković dozvolili da iznesu ono najvrednije – njegovu biblioteku.
Jedna od najvećih misterija ostaje i dalje lokacija Blagoveštenske crkve. Despot Đurađ je otkupio relikviju Svetog Luke od turskog sultana za trideset hiljada zlatnih dukata, a veruje se da su mošti čuvane u Smederevu do pada grada. Ova relikvija i njen prenos u Smederevo 1453. godine predstavljali su važan događaj u srednjovekovnoj istoriji ovog grada.
Smederevska tvrđava, podignuta u vreme despota Đurađa Brankovića, postala je nova prestonica Srbije nakon što je Beograd vraćen Ugarskoj 1427. godine. Smederevo je prvi put palo pod osmanlijsku vlast 1439. godine, ali ga je despot Đurađ uspeo da povrati 1444. godine. Nažalost, drugi put je Smederevo palo pod tursku vlast 1459. godine, što je označilo i kraj Srpske despotovine.
Tvrđava se sastoji od Malog i Velikog grada, a zauzima površinu od oko deset hektara. Njene dimenzije su 550 metara prema Dunavu, 400 metara prema Jazavi i 502 metra prema kopnu. Mošti Svetog Luke su unete u novoizgrađenu Blagoveštenjsku crkvu, ali njeni ostaci do danas nisu pronađeni.
Smederevska tvrđava predstavlja najveći građevinski poduhvat srpskog naroda do 20. veka, a trenutni proces nominacije za upis na svetsku listu UNESKO kulturne baštine ukazuje na važnost ovog mesta. Očekuje se da će tvrđava biti uvrštena na ovu listu pre obeležavanja šest vekova od njenog nastanka 2028. godine, što bi otvorilo novu eru za ovo utvrđenje na desnoj obali Dunava.
Uz sve navedeno, Smederevo predstavlja značajnu turističku destinaciju za ljubitelje istorije, ali i izazov za lokalne poslenike u kulturi i turizmu. Njihov zadatak je da obezbede nova sadržaje koji će privući posetioce i omogućiti Smederevskoj tvrđavi da zauzme mesto koje zaslužuje.
