Iako se lavanda tradicionalno smatra mediteranskom biljkom, njeno uspešno gajenje u kontinentalnom delu Hrvatske je sve više prepoznato. Porodica Zec je pre dve decenije uočila potencijal ovog uzgoja, odlučivši da se bavi lavandom zbog njene jednostavne nege i otpornosti na bolesti i štetočine. Monika Fekete, član porodice Zec, ističe da slavonsko zemljište pokazuje odlične rezultate u uzgoju mediteranskih kultura, a čak su i proizvođači iz Dalmacije počeli da prepoznaju kvalitet slavonske lavande.
Uprkos uspehu u uzgoju lavande, izazovi poput vremenskih prilika i sušnih perioda ostaju prisutni. Anica Zec navodi da su prošle godine morali da navodnjavaju plantaže zbog suše, a slični problemi se očekuju i ove godine. Povećanje površina pod lavandom moglo bi doneti veće prihode, što smatra i Antun Zec, koji veruje u potencijal zarade od većih plantaža.
Trenutno se u Hrvatskoj oko 350 porodičnih gazdinstava bavi uzgojem lavande, pri čemu većina proizvođača samostalno prerađuje biljku, jer organizovan otkup praktično ne postoji. Anica Zec naglašava potrebu za boljom prodajom i većom potrošnjom domaćih proizvoda, ističući lekovita svojstva lavande.
Stručnjaci potvrđuju veliki potencijal lavande. Prehrambeno-tehnološki fakultet u Osijeku radi na razvoju prirodnog konzervansa na bazi lavande, koji bi mogao da se koristi u kozmetičkoj industriji. Dekanka fakulteta, Danica Jokić, objašnjava da je cilj zameniti sintetičke konzervanse prirodnim, čime bi se produžio rok trajanja proizvoda i dobili prirodniji kozmetički proizvodi.
U Hrvatskoj se lavanda trenutno gaji na oko 250 hektara, s najvećim površinama u Slavoniji. Klimatske promene i sve veći broj sunčanih dana doprinose uspehu ove kulture na kontinentu. Monika Tkalec sa Fakulteta agrobiotehničkih nauka u Osijeku ističe da su se zbog viših temperatura i većeg broja sunčanih dana povećale količine eteričnog ulja lavande, koje može konkurisati kvalitetu dalmatinske lavande.
Lavanda, koja se sve više gaji u kontinentalnim uslovima, pokazuje kako se tradicija može spojiti s modernim trendovima i potrebama tržišta. Ova biljka ne samo da doprinosi poljoprivredi, već i zdravlju i blagostanju ljudi kroz svoje lekovite i aromaterapeutske osobine.
Podsticanje uzgoja lavande i razvoj proizvoda od nje mogli bi biti ključni za unapređenje lokalne ekonomije i očuvanje tradicije. Razvijanje tržišta i promocija domaćih proizvoda od lavande, kao što su eterična ulja, čajevi i drugi prirodni proizvodi, mogli bi značajno doprineti većoj potrošnji i svesti potrošača o prednostima korišćenja prirodnih, lokalno uzgajanih proizvoda.
Ovakav pristup ne samo da bi podstakao ekonomski razvoj, već bi i doprineo očuvanju biodiverziteta i održivosti u poljoprivredi. U svetu koji se sve više okreće prirodnim i ekološkim rešenjima, lavanda se nameće kao simbol zdravog i održivog načina života, a njena popularnost u Hrvatskoj može poslužiti kao inspiracija drugim regionima da istraže svoje potencijale u uzgoju mediteranskih kultura.
