Naučnici su uz pomoć sistema teleskopa ALMA (Atakamski veliki milimetarski/podmilimetarski niz) napravili najdetaljniju mapu haotičnih oblaka gasa u središtu Mlečnog puta do sada. Ova posmatranja otvaraju novi prozor ka drevnom svemiru, onakvom kakav je bio ubrzo nakon Velikog praska.
Na objavljenoj slici nalazi se Centralna molekularna zona Mlečnog puta, koja okružuje supermasivnu crnu rupu Strelac A*. Ova zona verovatno ima slične karakteristike kao guste i haotične galaksije iz ranog svemira. Zanimljivo je da je ovo najveća slika koju je ALMA teleskop snimio od svog početka rada 2013. godine, piše Live Science.
Nova posmatranja obuhvataju strukture koje se protežu na 650 svetlosnih godina oko centralne crne rupe Mlečnog puta, koja se nalazi duboko u sazvežđu Strelca. Ova regija se naziva Centralna molekularna zona zbog prisustva brojnih oblaka gustog molekularnog gasa i smatra se da verno oslikava uslove koji su vladali u najranijim galaksijama u svemiru.
Celokupna slika pokriva deo neba širok koliko tri puna Meseca, što je značajan napredak u istraživanju galaktičkog centra. Ovaj ultradetaljan prikaz obuhvata sve, od džinovskih oblaka nadzvučnog gasa do pojedinačnih zvezda koje orbitiraju oko galaktičkog centra. Već su otkrivene određene „retke i zagonetne“ strukture koje prkose dosadašnjim objašnjenjima.
Preliminarni rezultati ukazuju na neobična otkrića. Jedna od anomalija je struktura nazvana „Millimeter Ultra-Broad Line Object“ (MUBLO). Ovaj kompaktni objekat vidljiv je samo na milimetarskim talasnim dužinama svetlosti i često je nevidljiv za rendgenske, infracrvene i radio-teleskope. Ispunjen gasom koji se brzo kreće, MUBLO pokazuje osobine slične aktivnim mladim zvezdama, ali njegove karakteristike još uvek ne odgovaraju nijednoj poznatoj strukturi u svemiru.
Dalje proučavanje anomalija poput MUBLO-a može otvoriti nove puteve za razumevanje ekstremnih okruženja drevnog svemira, koja su previše udaljena da bi se direktno posmatrala. Centralna molekularna zona predstavlja veliku grupu maglina, vrtloga gasa i hiperaktivnih zvezda koje brzo nastaju i umiru. Ovaj region sadrži većinu gustog gasa u našoj galaksiji, oko 80 posto, i predstavlja najtoplije, najgušće i najturbulentnije okruženje u Mlečnom putu.
Turbulentno kretanje molekularnog gasa podstiče formiranje zvezda u pojedinim delovima zone, dok su druge oblasti iznenađujuće prazne. Naučnici se nadaju da će razumeti kako procesi velikih razmera, koji pokreću materiju kroz ovu zonu, upravljaju evolucijom objekata malih razmera, poput pojedinačnih zvezda i oblaka gasa.
Astronomkinja Ešli Barns iz European Southern Observatory (ESO) izjavila je da je to mesto ekstrema, nevidljivo našim očima, ali sada otkriveno u izuzetnim detaljima. Sa snažnijim teleskopima koji se grade, ovo je samo početak, dodala je Barns.
U okviru istraživanja pod nazivom ACES (ALMA CMZ Exploration Survey), više od 160 naučnika iz 70 institucija širom sveta proučava misterioznu Centralnu molekularnu zonu. U seriji od pet radova, tim je predstavio preliminarne rezultate i objasnio kako bi oni mogli unaprediti razumevanje galaktičkog centra u narednim godinama.
Istraživači su proučavanjem različitih talasnih dužina svetlosti koju emituje gas u CMZ-u identifikovali više od 70 vrsta molekula. Među njima su jednostavni molekuli, poput silicijum-monoksida, kao i složeniji organski molekuli, kao što su etanol i metanol. Ova otkrića mogu značajno doprineti razumevanju hemijskih procesa i formiranja zvezda u našem galaktičkom centru, kao i u širem kontekstu evolucije svemira.
