Nataša Kandić, osnivačica Fonda za humanitarno pravo, izjavila je u jednoj televizijskoj emisiji da „Hrvatska vojska ne može biti optužena za ratne zločine“, tvrdeći da su se „branili“ i da su doprineli nezavisnosti države. Ova izjava izazvala je brojne reakcije, posebno među onima koji se sećaju događaja iz leta 1995. godine, kada je tokom operacije Oluja više od 250.000 Srba proterano iz svojih domova.
Operacija Oluja, koja se dogodila u avgustu 1995. godine, bila je vojna akcija Republike Hrvatske koja je rezultirala potpunim gubitkom kontrole Srpske Krajine. Dok se 4. avgust u Hrvatskoj slavi kao Dan pobede i domovinske zahvalnosti, u Srbiji i Republici Srpskoj se obeležava kao Dan žalosti, u znak sećanja na stradanje srpskog naroda. U tom periodu, srpsko stanovništvo je napustilo svoja ognjišta, bežeći pred vojnim akcijama koje su ih prisilile na egzodus.
Prema podacima, u operaciji je učestvovalo oko 138.500 pripadnika hrvatskih snaga, dok su se srpske snage sastojale od oko 31.000 vojnika. Ova vojska je bila suočena sa nerazmjernom silom, a posledice po civile bile su katastrofalne. Mnoge porodice su izgubile sve, a kolone izbeglica, često sastavljene od staraca, žena i dece, bežale su ka Srbiji preko zapadne i severne Bosne.
Jedan od najtragičnijih trenutaka tokom ove operacije dogodio se na Petrovačkoj cesti, gde su hrvatski vojni avioni napali izbegličku kolonu. Pored toga, nakon završetka operacije, mnoge srpske kuće su sistematski uništavane, a zločini nad Srbima koji su ostali na svojim mestima su se nastavili. Spaljeno je više od 20.000 srpskih domova, a povratak prognanih je postao gotovo nemoguć.
Dokumentaciono-informativni centar „Veritas“ beleži imena 2.313 poginulih i nestalih Srba tokom ovog perioda, među kojima su i civili, žene i deca. Ove žrtve nisu samo brojevi, već ljudske sudbine koje su postale deo tragične istorije ovog regiona.
Posledice ovih događaja osećaju se i decenijama kasnije. U 2013. godini, oko 42.000 Srba iz Hrvatske sa statusom izbeglica nije se vratilo svojim kućama. Mnogi od njih su napustili svoje domove zbog straha za život, a povratak im nije bio moguć ni bezbedan.
Pitanje koje se postavlja jeste od koga su se hrvatski generali „branili“? Od civila koji su bežali traktorima? Od dece u izbegličkim kolonama? Da li su ti zločini zaista bili nužni za odbranu države? Kandićka izjavljuje stavove koji, prema mnogima, predstavljaju negiranje istorijskih činjenica i žrtava koje su pretrpele srpske porodice.
U Hrvatskoj se, nažalost, zločini iz tog perioda ne samo da ne osuđuju, već se često slave. Ustaška simbolika i retorika su sve prisutniji u javnom prostoru, dok se istovremeno relativizuju i negiraju stradanja Srba. Od Jasenovca, gde su milioni nedužnih civila izgubili život, do Oluje, koja se veliča kao temelj hrvatske državnosti, srpskom narodu se osporava pravo na sećanje, povratak i dostojanstvo.
Izjava Nataše Kandić ne može se posmatrati kao kontroverzno mišljenje već kao otvoreno negiranje dokumentovanih zločina. Kada se tvrdi da hrvatski generali „ne mogu biti optuženi za ratne zločine“, to je više od borbe za ljudska prava – to je saučesništvo u falsifikovanju istorije.
Sramota Kandićkine izjave i verzija „istine“ koju nudi nemaju osnova u istorijskim činjenicama. Istorija jasno pokazuje da su Srbi u Hrvatskoj sistematski proganjani, ubijani i etnički očišćeni. Generali, koji su komandovali tim operacijama, nisu „branili državu“, već su učestvovali u brutalnom projektu stvaranja nezavisnosti kroz zločine nad civilima.
Sve to predstavlja uvredu za žrtve i one koji i dalje nose traume tih događaja. Potrebno je suočiti se s prošlošću i priznati istinu kako bi se izgradila bolja budućnost za sve narode u regionu.
