Jeloustoun (Yellowstone National Park) predstavlja jedinstvenu kombinaciju geoloških čuda, bogatog biljnog i životinjskog sveta i ogromnih prostranstava netaknute divljine. Ovaj park se s razlogom smatra jednim od najimpresivnijih prirodnih područja na planeti, ali i simbolom ideje da prirodu treba trajno zaštititi. Osnovan 1. marta 1872. godine, Jeloustoun je postao prvi nacionalni park na svetu i postavio temelje modernog koncepta očuvanja prirode. Ideja da se ogromno područje sačuva isključivo radi javnog dobra, naučnih istraživanja i uživanja budućih generacija u to vreme bila je revolucionarna i pokrenula je osnivanje nacionalnih parkova širom sveta.
Odluku o formiranju parka potpisao je američki predsednik Julisiz S. Grant, dok je ključnu ulogu u zaštiti ovog područja imao geolog Ferdinand Hejden. On je tokom istraživačke ekspedicije shvatio koliku prirodnu vrednost ima Jeloustoun i uz pomoć fotografija i crteža svoje ekipe uspeo da ubedi američki Kongres da ovo područje mora biti sačuvano. Danas se procenjuje da u svetu postoji oko sedam hiljada nacionalnih parkova i zaštićenih prirodnih zona, koje pokrivaju približno 15 odsto kopnene površine planete.
Jeloustoun se prostire na skoro devet hiljada kvadratnih kilometara, najvećim delom u državi Vajoming, a manjim delom u Montani i Ajdahu. Park je 1976. godine proglašen rezervatom biosfere, a dve godine kasnije uvršten je na listu svetske baštine UNESCO. Ispod površine ovog područja krije se ogromna vulkanska kaldera nastala posle tri velike erupcije u poslednjih nekoliko miliona godina, zbog čega je region seizmički veoma aktivan. Upravo zahvaljujući toj geološkoj dinamici, Jeloustoun je poznat po toplim izvorima, fumarolama, blatnim bazenima i gejzirima. Najpoznatiji među njima je „Old Faithful“, koji u pravilnim intervalima izbacuje stub vrele vode i pare visine i do 30 metara, gotovo na svakih devedeset minuta.
Posebnu pažnju privlači i Grand Prismatic Spring, najveći topli izvor u Sjedinjenim Američkim Državama, poznat po živim bojama koje stvaraju mikroorganizmi u ekstremnim uslovima. Tu je i slikoviti Morning Glory Pool, koji oduševljava svojim neobičnim izgledom. Park ima čak i sopstveni kanjon – Grand kanjon, dug gotovo 30 kilometara, koji je formirala reka Jeloustoun, stvarajući impresivne vodopade visoke skoro 100 metara.
Jeloustoun nije poznat samo po geologiji, već i po izuzetno bogatom životinjskom svetu. U parku živi više od 60 vrsta sisara, među kojima su grizli medvedi, crni medvedi, losovi, kojoti i najveće slobodno krdo bizona u Sjedinjenim Američkim Državama. Ponovno naseljavanje sivog vuka 1995. godine smatra se jednim od najuspešnijih primera obnove ekosistema, jer je njegov povratak pomogao uspostavljanju prirodne ravnoteže u čitavom lancu ishrane. Jeloustoun je danas jedan od retkih velikih ekosistema u umerenoj zoni koji je ostao gotovo netaknut još od predindustrijskog doba.
Jedan od najdramatičnijih događaja u novijoj istoriji parka dogodio se 1988. godine, kada je veliki požar zahvatio oko 40 odsto njegove površine. Iako je tada postojala bojazan da će priroda biti trajno uništena, ekosistem se vremenom obnovio, pokazujući koliko je priroda zapravo otporna i sposobna za regeneraciju.
Klima u Jeloustounu je planinska, sa hladnim zimama u kojima temperature mogu pasti i do minus 18 stepeni, zbog čega je leto glavna turistička sezona. Park ima pet glavnih ulaza koji su tokom letnjih meseci otvoreni za posetioce. Ulaznica za vozilo obično važi sedam dana, a posetioci mogu da biraju između hotela, planinskih koliba, kampova ili privatnog smeštaja u obližnjim mestima. Zbog velike potražnje, smeštaj je preporučljivo rezervisati nekoliko meseci unapred.
Jeloustoun nije samo najstariji nacionalni park na svetu, već i simbol ideje da prirodu treba čuvati za buduće generacije. Njegova geološka čuda, bogat životinjski svet i ogromna divljina pokazuju koliko je važno zaštititi prirodna bogatstva planete i omogućiti im da nastave da „dišu punim plućima“.
