Duboko u unutrašnjosti Istočnog Antarktika, istraživači su otkrili uzorke leda sa mikroskopskim mehurićima vazduha, koji su zapečaćeni pre oko šest miliona godina. Ovi uzorci predstavljaju najstariji direktno datirani led koji je ikada sakupljen na Zemlji i pružaju naučnicima jasnu sliku o atmosferi naše planete u dalekoj prošlosti.
Spektakularno otkriće dogodilo se u oblasti Alen Hils, gde je međunarodni tim istraživača analizirao jezgra leda. Njihovi nalazi, objavljeni u naučnom časopisu „Proceedings of the National Academy of Sciences“, premašili su očekivanja stručnjaka. Tim ističe da ovaj pronalazak pomera „klimatsku arhivu“ planete mnogo dalje u prošlost nego bilo koji raniji uzorak, omogućavajući pristup periodu istorije Zemlje koji je do sada bio izuzetno teško proučavati.
Materijal izvučen iz leda nije samo smrznuta voda; unutar leda nalaze se minijaturni mehurići u kojima je zarobljen vazduh star milionima godina. Analizom hemijskih izotopa iz ovih mehurića, istraživači mogu rekonstruišati ekološke uslove iz tog davnog doba. Sara Šakleton, vodeća istraživačica sa Okeanografskog instituta „Woods Hole“, objašnjava značaj ovog otkrića: „Jezgra leda su poput vremenskih mašina koje nam omogućavaju da vidimo kakva je naša planeta nekada bila.“
Laboratorijska merenja hemijskih tragova u zarobljenom vazduhu pokazala su da se ovaj region ohladio za oko 12 stepeni Celzijusa u poslednjih šest miliona godina, potvrđujući ranije pretpostavke da je Zemlja u tom periodu bila znatno toplija.
Vađenje drevnog leda na Antarktiku obično zahteva bušenje na velikim dubinama; u drugim delovima Istočnog Antarktika, bušenje može ići i više od 2.000 metara ispod površine. Međutim, tim je u Alen Hilsu mogao da buši na dubinama od samo 100 do 200 metara. Ključnu ulogu odigrala je lokalna geografija, gde specifičan planinski reljef i sporo kretanje leda postepeno pomeraju najstarije slojeve ka vrhu, čineći ih dostupnijim.
Istraživači ističu da su snažni vetrovi i ekstremna hladnoća takođe doprineli ovom fenomenu. Vetar uklanja svež sneg, dok mraz usporava kretanje leda do tačke skoro potpunog mirovanja. Alen Hils se stoga smatra jednim od najboljih mesta na svetu za potragu za „plitkim“ drevnim ledom.
Kada su istraživači započeli ovaj projekat, verovali su da su odabrali obećavajuću lokaciju, ali su rezultati nadmašili njihova očekivanja. Ed Bruk, direktor organizacije COLDEX i paleoklimatolog sa Državnog univerziteta Oregon, priznao je da je prvobitni cilj bio pronalazak leda starog oko tri miliona godina. „Znali smo da je led u ovoj oblasti star, ali ovo otkriće je daleko nadmašilo naša očekivanja,“ izjavio je Bruk.
Džon Higins sa Univerziteta Prinston dodaje da je ovaj projekat stvorio kolekciju „klimatskih isečaka“ koji sežu šest puta dalje u prošlost od svih dosadašnjih podataka dobijenih iz uzoraka leda. Zbog ovog uspeha, tim planira širu studiju oblasti Alen Hils. Nova istraživanja, zakazana za period od 2026. do 2031. godine, očekuje se da će dodatno proširiti naše znanje o dalekoj prošlosti Zemlje i pomoći u razumevanju budućih klimatskih promena.
Ovo otkriće ne samo da otvara nove horizonte u proučavanju klimatskih promena, već i postavlja temelje za buduća istraživanja koja će pomoći da se razume kako se Zemlja razvijala kroz vekove. S obzirom na trenutne klimatske izazove, razumevanje prošlosti može biti ključno za predviđanje i upravljanje budućim klimatskim promenama.
