U zemlji polarnih medveda i beskrajnog snega, na krajnjem severu Norveške, nalazi se arhipelag Svalbard, koji se ponosi najsevernijom pravoslavnom crkvom na svetu. Ova crkva je stara drvena kapela ruske pravoslavne crkve u Barencburgu, posvećena Svetom Aleksandru Nevskom. Svalbard je specifičan po svom statusu, koji je utvrđen na Pariskoj konferenciji 1920. godine. Norveška je dobila suverenitet nad arhipelagom, dok su drugim državama omogućene privredne i naučne aktivnosti.
Istorijski gledano, pored Norveške, jedino je Rusija imala značajno prisustvo na ovom području. Do kraja 20. veka, Norveška i Rusija su eksploatisale ugalj, ali su nalazišta vremenom iscrpljena, što je dovelo do zatvaranja rudnika i ukidanja rudarenja kao isplative delatnosti. Danas se na Svalbardu nalaze samo nekoliko norveških gradova, od kojih je najveći Longjirbjen sa oko 2.000 stanovnika, dok rusko naselje Barencburg broji svega 500 stanovnika.
Žitelji Barencburga su uglavnom rudari i njihove porodice, koji su ovde živeli još od sovjetskog doba. Osim rudara, tu su i radnici na smenu koji dolaze da kopaju ugalj ili da rade u turističkom centru, gde vode ture po napuštenim naseljima i obali Barencovog mora. U ovom naselju, pored stare kapele, postoje i Kapela Nerukotvorenog obraza Hristovog i Kapela Uspenja Presvete Bogorodice, koje su podignute u znak sećanja na 141 žrtvu avionske nesreće koja se dogodila 1996. godine, kada je avion Tu-154M udario u planinu prilikom sletanja.
Iako u Barencburgu nema stalnog pravoslavnog sveštenika, bogosluženja se održavaju za velike crkvene praznike. Ruska pravoslavna crkva šalje sveštenike nekoliko puta godišnje. Jedan od prvih sveštenika koji je posetio Barencburg bio je sadašnji patrijarh Kiril, koji je 1997. godine osveštao kapelu na prvu godišnjicu nesreće.
Protojerej Andrej Bliznjuk, koji je posetio Barencburg 2013. godine, opisuje lokalne ljude kao vrlo otvorene i gostoljubive. „Nisam sreo nijednog ateistu. Ljudi su tražili utehu u veri, suočeni s teškim pitanjima i gubicima,“ kaže on. Tokom službi, lokalni stanovnici pomažu kao pojci i saslužitelji, a molitve se uvek upućuju za rudare koji su stradali.
Pored službi u crkvi, sveštenici često silaze u lokalne rudnike. Otac Andrej se seća kako su ga meštani zamolili da osvešta rudnike, kako bi ih zaštitio od čestih obrušavanja i požara. „Jednog od poslednjih dana mog boravka, osveštao sam rudnik u nekoliko etapa. U tom trenutku stigla je vest o obrušavanju u delu rudnika gde je radila smena, ali srećom, rudari su napustili taj deo neposredno pre nego što se obrušio,“ priča on.
Kada u Barencburgu nema ruskog pravoslavnog sveštenika, stanovnici se mogu obratiti luteranskom pastoru iz Svalbard Kirke u Longjirbjenu, koja se nalazi nekoliko kilometara dalje. Između dve crkve nema rivalstva; luteranska crkva je ruskoj pravoslavnoj poklonila desetine primeraka Svetog pisma na ruskom jeziku i održava prijateljske odnose sa svojim susedima.
Na ovom hladnom i zabačenom mestu, na samom rubu sveta, zajednica se okuplja oko svojih crkava, tražeći utehu i podršku jedni od drugih. Ova priča o Svalbardu nije samo o geografiji i klimi, već i o ljudskoj povezanosti i otporu u teškim uslovima.
