Mozak može da zadrži određeni stepen svesti satima nakon što lekari proglase pacijenta mrtvim, pokazuju podaci izneti na naučnoj konferenciji održanoj u Arizoni. Proučavanje iskustava bliske smrti osoba koje su se oporavile nakon srčanog zastoja ukazuje na potrebu za ponovnom procenom koncepta „reverzibilnosti smrti“. Učesnici konferencije su istakli da bi lekari trebali duže vremena da pokušavaju reanimaciju pacijenata pre nego što proglase smrt.
Jedna od tema rasprave bila je kako bolnice treba da reevaluiraju svoje procedure tokom reanimacije, kao i trenutak kada počinju sa uzimanjem organa za donaciju. Smrt se tradicionalno definiše kao nepovratan prekid cirkulatorne i moždane funkcije, ali istraživanja pokazuju da je tačan trenutak smrti teže odrediti nego što se ranije verovalo.
Studentkinja na Državnom univerzitetu Arizone, Ana Fauler, naglasila je da prelaz između života i smrti možda nije naglo isključivanje svesti, već „postepeni proces“. Fauler je ukazala na to da biološke i neuronske funkcije ne prestaju naglo, već opadaju tokom nekoliko minuta ili sati, što sugeriše da smrt nije trenutni događaj, već proces.
Studije o srčanom zastoju pokazuju da do 20 procenata preživelih prijavljuje svesna iskustva tokom perioda odsustva kortikalne aktivnosti, a neki od njih su imali i proverljive percepcije. Fauler je analizirala brojne studije, uključujući i one koje se bave „neuroelektričnom aktivnošću na pragu smrti“. Jedna studija iz 2019. godine otkrila je da mozak može emitovati električne signale čak i nekoliko minuta nakon smrti, ili satima ako je sačuvan.
Direktor istraživanja intenzivne nege i reanimacije na Univerzitetu u Njujorku, Sem Parnija, istakao je da je verovatno da mnogi ljudi koji umiru u bolnici čuju lekare koji izgovaraju reči „vreme smrti“, jer ostaju svesni duže nego što se očekivalo. Studija iz 2023. godine u časopisu “Resuscitation” je pokazala da svest, budnost i kognitivni procesi mogu da se jave tokom srčanog zastoja i do sat vremena dok se izvodi kardiopulmonalna reanimacija (KPR).
Fauler je naglasila da smrt treba posmatrati kao proces sa različitim fazama, slično kao što se gleda na stadijume raka. Potrebna su dalja istraživanja kako bi se utvrdilo najbolje vreme za uzimanje organa od donora nakon njihove smrti. Razumevanje biološkog vremena smrti može pomoći da se osigura da se odluke o donaciji organa donose sa naučnom preciznošću i etičkom jasnom.
Prema rečima Faulerove, istraživanja su pokazala da mozak ne prestaje da funkcioniše odmah kada srce prestane da kuca. Kratki naleti organizovane moždane aktivnosti, često nazvani svesnost, mogu se javiti nakon srčanog zastoja. Neki pacijenti koji su oživljeni prijavljuju svesna iskustva tokom ovog perioda, što ih čini osobama koje su imale iskustva bliske smrti ili sećanja na iskustva smrti.
Ova otkrića postavljaju nova pitanja o tome kako razumemo smrt i koje su etičke implikacije vezane za donaciju organa. U svetu gde se medicinska tehnologija neprestance razvija, važno je razmotriti kako naše shvatanje smrti može uticati na praksu u medicini i etičke odluke koje se donose u vezi sa pacijentima.
U zaključku, nova istraživanja naglašavaju da smrt nije samo trenutni događaj, već složen proces koji zahteva dublje razumevanje. Povećanje svesti o ovim pitanjima može uticati na način na koji se pristupa reanimaciji, donaciji organa i razumevanju ljudskog iskustva na granici između života i smrti.
