U poslednjih deset godina, potražnja za malim stambenim jedinicama u velikim gradovima Srbije, kao što su Beograd, Novi Sad i Kragujevac, značajno je porasla. Ova potražnja je dovela do povećanja cena manjih stanova, što je stvorilo situaciju da jednosobni stanovi u nekim slučajevima dostižu cene dvosobnih. Pitanje je, međutim, šta uzrokuje ovu potrebu za malim stanovima i kako se ona razvijala kroz istoriju.
U međuratnom periodu, nakon Prvog svetskog rata, došlo je do značajnih promena u stanogradnji, posebno u Beogradu. Istoričarka umetnosti Dr. Vladana Putnik u svojoj knjizi „Stambena arhitektura Beograda 1918–1941“ ukazuje na to da je ratna razaranja i priliv stanovništva u gradove doprinelo razvoju niskobudžetnih stanova. U mnogim zapadnim zemljama postojali su zakonski okviri koji su regulisali minimalne površine malih stanova, dok u Jugoslaviji situacija nije bila tako povoljna. Mnogi su živeli u adaptiranim šupama i vešernicama koje često nisu ispunjavale osnovne životne standarde.
U Beogradu je u to vreme postojala disproporcija između broja muškaraca i žena, jer su mnogi samci dolazili u grad radi posla. Oni su često iznajmljivali skromne prostorije, a stanovi su bili jednostavni, često bez kuhinje, dok su se zajednički mokri čvorovi nalazili na hodnicima. Industrijske fabrike su gradile radnička naselja, ali su i dalje postojale velike potrebe za stanovima.
Posleratni period u socijalističkoj Jugoslaviji donosi nove pristupe u stanogradnji. Dr. Dragna Mecanov u svojoj monografiji „Stambena arhitektura Beograda 1947-1967“ ističe da je država i dalje bila fokusirana na radničku klasu. Gradile su se stambene kolonije u blizini fabrika, a stanovi su dodeljivani isključivo radnicima koji su imali porodice. U prvih nekoliko godina posle rata, zgrade su često bile improvizovane, a porodice su živele u jednosobnim stanovima bez dovoljno prostora.
Situacija se menja od 60-ih godina, kada arhitekte počinju razvijati naprednija rešenja za stanove. Iako se broj malih stanova smanjivao, oni su i dalje bili prisutni. Prema istraživanju Dr. Aleksandra Kušića, izgrađeno je oko 150.000 stanova, od kojih je 38% činilo garsonjere i jednosobni stanovi.
U savremenom kontekstu, poslednjih dvadesetak godina, situacija se ponovo menja. Mnogi se useljavaju u veće gradove zbog posla i obrazovanja, ali se sve češće odlučuju da odlože osnivanje porodice. Kao rezultat toga, povećava se potražnja za malim stanovima, posebno garsonjerama i jednosobnim stanovima, koji su često dostupni na tržištu. Ova potražnja now dolazi ne samo od mladih muškaraca, već i od žena i osoba različitih starosnih grupa.
Investitori se trude da iskoriste svaki deo građevinskog potencijala, a često se grade objekti sa mnogo manjih stanova. Ovi stanovi se brzo prodaju, kako zbog potrebe za stambenim prostorom tako i kao investicija. Međutim, kvalitet stanova i životni uslovi često su podložni kritikama, jer se mnogi od njih grade bez adekvatnog razmišljanja o potrebama stanara.
U ovom trenutku, tržište nekretnina u Srbiji suočava se sa izazovima, jer se stanovi često prodaju po visokoj ceni, dok kvalitet stanovanja ne zadovoljava standarde. Pitanje regulative i standardizacije stambenih jedinica postaje sve važnije, jer se čini da su investitori fokusirani na profit, a ne na stvaranje kvalitetnog životnog prostora. U budućnosti, potrebno je pronaći ravnotežu između ekonomskih interesa i potreba građana za kvalitetnim stanovanjem.
