Duž obale u blizini Formbija u Engleskoj, prirodna erozija otkriva fascinantne tragove prošlosti. Hiljade drevnih otisaka stopala ljudi i životinja izranjaju iz mulja, stvarajući jedinstvenu stazu koja se proteže skoro tri kilometra. Ova staza, nekad prometna ruta, predstavlja „fascinantan trenutak prošlosti“ koji je ostao sačuvan u vremenu.
Ova staza korišćena je hiljadama godina, od mezolita do srednjeg veka. Alison Berns, glavna autorka studije objavljene u časopisu „Nature Ecology and Evolution“, objašnjava da su topljenje glečera i porast nivoa mora nakon poslednjeg ledenog doba primorali ljude i divlje životinje da se povuku ka unutrašnjosti. Zbog ovih promena nastala je zona intenzivne aktivnosti, čiji su tragovi sačuvani u slojevima blata i peska. Među otiscima su i tragovi ljudskih stopala, kao i izumrlih divljih goveda (auroha), običnih jelena, divljih svinja i ždralova.
Na lokalitetu Formbi identifikovano je oko 36 slojeva otisaka, od kojih su neki naslagani direktno jedan iznad drugog. Istraživači beleže da ovi slojevi datiraju od 15.000 godina pre nove ere do 1450. godine naše ere. Precizno datiranje omogućeno je analizom semenki jove, breze i jele pronađenih unutar slojeva, korišćenjem metode radioaktivnog ugljenika.
Neki od otisaka su izuzetno detaljni, a Berns ističe stazu kojom je koračao bosi čovek koji se u jednom trenutku zaustavio. „Bio je bos i otisci su fantastični; blato se istisnulo između svakog prsta, pa se vide sve karakteristike stopala. Odmah pored bili su tragovi ždrala. Vrlo je verovatno da je ta osoba bila u izvidnici, tražeći ptice za lov. Pored ždrala nalazio se i jasan set tragova odraslog jelena“, objašnjava Berns.
Naučnici ističu da se na samo dva kvadratna metra može videti čitava scena iz života koja se odigrala pre više milenijuma. Ova studija pokazuje da ovo područje čuva mnoštvo životinjskih tragova. Berns pominje otiske auroha, jelena, divljih svinja, vukova, risova i ždralova. Preklapanje tragova dokazuje da su ljudi i životinje delili isti prostor, koristeći iste prolaze vekovima.
Za razliku od većine arheoloških istraživanja koja se fokusiraju isključivo na ljude, lokalitet Formbi otkriva kako su ljudi i životinje koegzistirali. Raznolikost vrsta i uzastopni slojevi pokazuju kako je okruženje diktiralo kretanje živog sveta, naročito u vreme kada su se glečeri povlačili, a more nadiralo.
Ovi otisci su prvi put primećeni sedamdesetih godina prošlog veka, ali se tada verovalo da pripadaju običnoj stoci. Tek devedesetih godina, jedan penzionisani nastavnik počeo je da ih istražuje i shvatio koliko su zapravo stari. Kontinuirana erozija obale stalno otkriva nove slojeve; dok su gornji slojevi krhki, oni dublji su izuzetno dobro očuvani. „Kada su otisci nastali, ispunili su se peskom, a zatim su prekriveni slojem blata. Tako su nastali ovi slojevi otisaka. Kada imate četiri ili pet slojeva jedan preko drugog, gornji je izložen eroziji, ali oni ispod njega ostaju gotovo netaknuti“, objašnjava Berns.
Iako su u Engleskoj pronalaženi i stariji tragovi, poput ljudskih otisaka od pre 900.000 godina u Norfolku, Formbi se smatra posebnim. On ne otkriva samo migracije ljudi, već i način na koji su brojne različite vrste delile isto stanište kroz čitave epohe. Ova otkrića ne samo da obogaćuju naše razumevanje prošlosti, već i pružaju uvid u složene ekosisteme koji su postojali pre hiljadama godina. Formbi, tako, predstavlja most između prošlosti i sadašnjosti, osvetljavajući put ljudske i životinjske istorije kroz vekove.
